Tiêu Chuẩn Chống Cháy EN 13501-2, EN 1366 Và ISO 834: So Sánh & Phân Biệt

Trong thiết kế và thi công công trình, các tiêu chuẩn chống cháy như EN 13501, EN 1363, EN 1366, ISO 834 và DIN 4102 thường được sử dụng để đánh giá khả năng chịu lửa của cấu kiện, vật liệu và hệ thống kỹ thuật. Tuy nhiên, mỗi tiêu chuẩn có phạm vi và phương pháp đánh giá khác nhau, không thể sử dụng thay thế chỉ dựa trên thời gian chịu lửa được công bố.

Đối với chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, tổng thầu và nhà thầu M&E/PCCC, việc phân biệt đúng tiêu chuẩn giúp xác định yêu cầu kỹ thuật, kiểm tra hồ sơ phê duyệt vật tư, đối chiếu giải pháp lắp đặt và hạn chế rủi ro khi nghiệm thu.

1. Các Nhóm Tiêu Chuẩn Chống Cháy Trong Công Trình

Trước khi lựa chọn vật tư, cần xác định tiêu chuẩn đang đánh giá đặc tính nào. Trong kỹ thuật phòng cháy, ba nhóm yêu cầu thường gặp là phản ứng với lửa, khả năng chịu lửa của cấu kiện và khả năng duy trì hoạt động của hệ thống điện.

Ví dụ, vách ngăn cháy có cấp EI 120 không đồng nghĩa mọi vị trí cáp xuyên qua vách đều đạt EI 120. Tương tự, cáp được thử nghiệm theo BS 6387 không tự chứng minh toàn bộ tuyến cáp, giá đỡ và hệ thống bịt kín xuyên vách đã đáp ứng yêu cầu chịu lửa của công trình.

2. ISO 834 Và Đường Cong Nhiệt Độ – Thời Gian Trong Thử Nghiệm Chịu Lửa

Đám cháy thực tế diễn biến qua các giai đoạn bắt đầu, phát triển, cháy mạnh và suy giảm. Nhiệt độ của đám cháy phụ thuộc nhiên liệu, thông gió, hình học không gian và các điều kiện khác.

Hình 1. Diễn biến nhiệt độ theo các giai đoạn phát triển của đám cháy thực tế.

Để so sánh khả năng chịu lửa giữa các mẫu thử, tiêu chuẩn ISO 834-1 sử dụng những điều kiện thử được kiểm soát, trong đó có đường cong nhiệt độ – thời gian tiêu chuẩn. ISO 834-1:2025 quy định các yêu cầu chung về thử nghiệm chịu lửa đối với cấu kiện xây dựng.

Hình 2. Đường cong nhiệt độ – thời gian tiêu chuẩn tham khảo từ bài cũ Hào Phú.

Khi một cấu kiện được phân loại chịu lửa 60 hoặc 120 phút, thời gian đó phải được hiểu trong phạm vi kết quả thử nghiệm và các tiêu chí đánh giá tương ứng. Đây không phải cam kết rằng cấu kiện sẽ luôn duy trì tính năng trong mọi đám cháy thực tế có cùng thời gian.

Bên cạnh đường cong thử chịu lửa tiêu chuẩn, còn có những đường cong gia nhiệt khác dùng cho các tình huống đặc thù, chẳng hạn cháy hydrocarbon hoặc cháy trong đường hầm.

Hình 3. So sánh các đường cong gia nhiệt. Điều kiện thử khác nhau có thể dẫn đến những kết quả không thể quy đổi trực tiếp.

Nguồn kỹ thuật: ISO 834-1:2025 – Fire-resistance tests, Elements of building construction.

3. So Sánh Các Tiêu Chuẩn EN 1363, EN 1366 Và EN 13501-2

EN 1363, EN 1366 và EN 13501-2 có mối liên hệ trong quá trình thử nghiệm và phân loại khả năng chịu lửa. Tuy nhiên, ba nhóm tiêu chuẩn đảm nhiệm các chức năng khác nhau.

Ví dụ, báo cáo thử nghiệm hệ bịt kín xuyên vách theo EN 1366-3 cung cấp dữ liệu cho việc đánh giá khả năng chịu lửa của hệ đó. Báo cáo phân loại theo EN 13501-2 thể hiện cấp phân loại đạt được cùng phạm vi áp dụng được công nhận.

Việc thay vật liệu trám, thay loại vách, tăng kích thước lỗ xuyên hoặc thay đổi cấu hình cáp không mặc nhiên nằm trong phạm vi được phân loại. Các thay đổi phải được kiểm tra với báo cáo phân loại, hướng dẫn lắp đặt và phạm vi áp dụng tương ứng.

Nguồn tham khảo: EN 13501-2:2023 và BSI – EN 1366-3.

4. Phân Biệt Các Cấp Chịu Lửa EI 60, EI 120 Và REI 120

Trong hệ phân loại khả năng chịu lửa, các chữ R, E và I thể hiện những tiêu chí kỹ thuật khác nhau. Con số đi kèm biểu thị thời gian phân loại tính bằng phút.

Hình 4. Bảng ký hiệu trong tài liệu gốc. Các ký hiệu bổ sung phải được hiểu theo đúng hệ tiêu chuẩn tương ứng, không dùng làm bảng quy đổi trực tiếp.

Ví dụ yêu cầu EI 120 trong hồ sơ công trình

Giả sử thiết kế yêu cầu vách ngăn cháy EI 120 và có tuyến cáp M&E xuyên qua vách. Nhà thầu cần kiểm tra hai nội dung riêng biệt:

• Vách ngăn cháy có hồ sơ phân loại chịu lửa phù hợp yêu cầu thiết kế.
• Hệ thống bịt kín vị trí cáp xuyên vách có kết quả thử nghiệm và phân loại phù hợp với cấu hình lắp đặt thực tế.

Nếu tuyến cáp còn có yêu cầu duy trì tín hiệu hoặc nguồn điện trong đám cháy, cần kiểm tra thêm yêu cầu thử nghiệm đối với cáp và hệ thống cáp. Cấp EI của vách không thay thế được kiểm tra này.

5. EN 13501-1 Và EN 13501-6 Khác Gì EN 13501-2?

Một điểm dễ nhầm lẫn trong hồ sơ vật tư là sử dụng các cấp phản ứng với lửa thay cho cấp chịu lửa. Các phần của EN 13501 không cùng đối tượng và tiêu chí phân loại.

Trong phân loại phản ứng với lửa, các chỉ số về khói, giọt cháy và độ axit phải được hiểu theo hệ quy định của từng nhóm sản phẩm. Một cấp phản ứng với lửa của cáp không đồng nghĩa cáp có khả năng duy trì mạch khi cháy.

Khi specification yêu cầu đồng thời khả năng hạn chế cháy lan, hạn chế khói và duy trì mạch điện, mỗi yêu cầu cần được kiểm tra bằng tiêu chuẩn và hồ sơ kỹ thuật phù hợp. Không thể sử dụng một phép thử để thay thế toàn bộ các yêu cầu còn lại.

6. Tiêu Chuẩn Cáp Chống Cháy BS 6387, IEC 60331 Và DIN 4102-12

Đối với hệ thống báo cháy, thông báo khẩn cấp, cấp nguồn an toàn và các hạng mục M&E có yêu cầu duy trì hoạt động trong điều kiện cháy, tiêu chuẩn thử nghiệm của cáp có vai trò riêng so với tiêu chuẩn chịu lửa của cấu kiện xây dựng.

DIN 4102-12 E30, E60, E90 có tương đương EI 30, EI 60, EI 90 không?

Không thể quy đổi trực tiếp. E30, E60 và E90 theo DIN 4102-12 liên quan khả năng duy trì chức năng của một hệ thống cáp hoàn chỉnh trong thời gian thử tương ứng. Trong khi đó, EI theo EN 13501-2 liên quan tính toàn vẹn và cách nhiệt của cấu kiện hoặc hệ thống xây dựng được phân loại.

Do đó, một cáp riêng lẻ có báo cáo thử nghiệm duy trì mạch không đồng nghĩa tổ hợp cáp và giá đỡ đã đạt E90 theo DIN 4102-12. Tương tự, hệ thống cáp đạt E90 không đồng nghĩa hệ bịt kín xuyên vách có cấp EI 90.

Cáp chống cháy dùng trong hệ thống M&E/PCCC

Trong các hạng mục có yêu cầu duy trì mạch điện hoặc tín hiệu, nhà thầu cần xác định loại cáp, số lõi hoặc số đôi, tiết diện, điện áp, tiêu chuẩn thử nghiệm và yêu cầu đi dây. Với cáp tín hiệu, các yếu tố như cấu trúc cặp xoắn, lớp chống nhiễu và khả năng tương thích thiết bị cũng cần được xem xét.

Một dòng cáp để đối chiếu là LAPP FR-6387 OS, được Hào Phú giới thiệu trong nhóm cáp tín hiệu chống cháy theo BS 6387. Khi lựa chọn, cần kiểm tra đúng mã Article No., cấu tạo, điện áp, số đôi, tiêu chuẩn và hồ sơ của quy cách thực tế.

Khách hàng có thể tham khảo thêm nhóm sản phẩm cáp chống cháy theo BS 6387 hoặc bài phân biệt cáp chống cháy và cáp chống cháy lan để làm rõ yêu cầu trước khi lựa chọn vật tư.

Nguồn tham khảo: IEC 60331-1; thông tin kỹ thuật hệ thống cáp theo DIN 4102-12 – Niedax.

7. Hồ Sơ Kỹ Thuật Và Phê Duyệt Vật Tư Chống Cháy Trong Dự Án

Đối với các dự án nhà máy, tòa nhà thương mại, trung tâm dữ liệu và công trình có hệ thống M&E phức tạp, hồ sơ trình duyệt vật tư (Material Submittal) đóng vai trò quan trọng trong việc đối chiếu sản phẩm với yêu cầu thiết kế.

Một hồ sơ kỹ thuật có giá trị cần giúp đơn vị thẩm tra xác định được sản phẩm nào được đề xuất, thông số nào đáp ứng specification và những điều kiện lắp đặt hoặc giới hạn sử dụng cần tuân thủ.

Các tài liệu cần phân biệt

Không nên coi dấu CE, DoP hoặc ETA là những tài liệu có chức năng giống nhau, cũng không mặc định mọi sản phẩm đều bắt buộc phải có đầy đủ cả ba loại. Việc yêu cầu tài liệu phụ thuộc nhóm sản phẩm, khuôn khổ đánh giá và specification của dự án.

Những điểm nhà thầu cần xác minh trước khi trình duyệt

• Đối tượng thử nghiệm: sản phẩm đơn lẻ, cấu kiện ngăn cháy, hệ bịt kín hay hệ thống cáp hoàn chỉnh.
• Tiêu chuẩn và phiên bản: đúng số hiệu, phần tiêu chuẩn và phiên bản được specification yêu cầu.
• Thông số thực tế: mã sản phẩm, tiết diện, số lõi, điện áp, vật liệu và các đặc tính quan trọng.
• Phạm vi áp dụng: điều kiện lắp đặt dự kiến có nằm trong kết quả thử nghiệm hoặc báo cáo phân loại không.
• Phương án thay thế: nếu đổi hãng hoặc mã, phải xác định các điểm khác biệt và phần cần được tư vấn hoặc chủ đầu tư chấp thuận.

Ngoài hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm, việc chấp thuận vật tư còn phải phù hợp với thiết kế, yêu cầu pháp lý PCCC hiện hành tại Việt Nam và quy trình phê duyệt của từng dự án. Hồ sơ thử nghiệm hoặc phân loại theo tiêu chuẩn quốc tế không tự động thay thế các thủ tục này.

8. Đối Chiếu BOQ Và Lựa Chọn Vật Tư Cáp Chống Cháy Cho Công Trình

Sau khi xác định tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật, nhà thầu cần chuyển thông tin thiết kế thành danh mục vật tư đủ rõ để bộ phận thu mua và nhà cung cấp đối chiếu sản phẩm.

Đối với nhóm cáp chống cháy, BOQ cần thể hiện tối thiểu quy cách, số lượng, tiêu chuẩn yêu cầu và vị trí sử dụng. Những trường hợp có yêu cầu phê duyệt vật tư nên gửi kèm specification hoặc datasheet được chỉ định.

Ví dụ nội dung yêu cầu báo giá

Dự án nhà máy – Hệ thống tín hiệu an toàn cháy. Yêu cầu cáp tín hiệu chống cháy 1 pair × 1,5 mm², điện áp 300/500 V, có shield, tổng chiều dài 500 m, tiêu chuẩn BS 6387 CWZ. Cần đối chiếu sản phẩm theo specification, datasheet và hồ sơ thử nghiệm trước khi trình duyệt vật tư.

Đây là ví dụ giả định về cách lập yêu cầu. Quy cách và tiêu chuẩn cuối cùng phải theo hồ sơ thiết kế của từng công trình.

Với những yêu cầu chưa có mã sản phẩm, Hào Phú có thể tiếp nhận BOQ và specification để hỗ trợ đối chiếu các dòng cáp đang được giới thiệu trên website. Trường hợp thay thế hãng hoặc thay đổi cấu hình, cần kiểm tra phần khác biệt kỹ thuật và yêu cầu phê duyệt trước khi lựa chọn.